Một năm liên tục nhập viện vì viêm phổi, cơ thể suy kiệt, sụt cân nghiêm trọng nhưng nguyên nhân thực sự lại không nằm ở phổi. Đó là câu chuyện của một người bệnh nam 60 tuổi, đến từ xã Kim Bôi, tỉnh Phú Thọ, đang được điều trị tại Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Một năm chống chọi với viêm phổi mà không tìm ra nguyên nhân
Người bệnh có tiền sử đột quỵ não hơn một năm trước, điều trị tại một cơ sở y tế gần nhà, để lại di chứng liệt nửa người. Sau khi xuất viện, người bệnh liên tục xuất hiện các đợt ho, sốt, khó thở và phải nhập viện điều trị viêm phổi nhiều lần. Dù được điều trị nội khoa tích cực, tình trạng viêm phổi vẫn tái phát liên tục.
Sau một thời gian, người bệnh ăn uống ngày càng kém, sụt cân nhiều, cơ thể suy kiệt rõ rệt. Lo lắng khi người bệnh đã trải qua nhiều đợt điều trị nhưng vẫn không tìm ra nguyên nhân, gia đình đã quyết định đưa người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ điều trị.
Sau khi được thăm khám và đánh giá chuyên sâu tại Trung tâm Đột quỵ, các bác sĩ đã phát hiện nguyên nhân thực sự gây ra tình trạng trên là do rối loạn nuốt nặng sau đột quỵ với nguy cơ hít sặc cao dẫn đến viêm phổi hít tái diễn.
Để bảo vệ đường thở và chấm dứt tình trạng hít sặc kéo dài, người bệnh được chỉ định mở thông dạ dày để cung cấp dinh dưỡng, đồng thời ngừng hoàn toàn việc ăn uống qua đường miệng trong giai đoạn đầu.
Sau can thiệp, tình trạng viêm phổi của người bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn, không còn xuất hiện các đợt ho, sốt tái phát, chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt. Thể trạng người bệnh phục hồi tốt nhờ chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Cân nặng và các chỉ số dinh dưỡng cũng dần ổn định trở lại.
Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy việc phát hiện đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời có thể thay đổi đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh sau đột quỵ.
Rối loạn nuốt – biến chứng thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót
Rối loạn nuốt là tình trạng người bệnh gặp khó khăn trong việc đưa thức ăn, nước uống từ miệng xuống dạ dày một cách an toàn. Sau đột quỵ, các vùng não hoặc dây thần kinh điều khiển hoạt động nuốt có thể bị tổn thương, làm mất sự phối hợp giữa các cơ môi, lưỡi, hầu họng và thanh quản. Khi đó, thức ăn hoặc nước uống không đi đúng đường xuống thực quản mà có thể lọt vào đường thở và phổi.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra có từ 30 – 65% người bệnh đột quỵ xuất hiện rối loạn nuốt ở các mức độ khác nhau. Tuy nhiên, nhiều trường hợp không được phát hiện sớm vì các triệu chứng khá kín đáo.
Dấu hiệu cảnh báo tình trạng rối loạn nuốt
Người chăm sóc cần đặc biệt chú ý nếu người bệnh sau đột quỵ có một trong các biểu hiện sau:
Đặc biệt nguy hiểm là hiện tượng hít sặc thầm lặng, khi thức ăn hoặc dịch uống đi vào đường thở nhưng người bệnh hoàn toàn không ho hay biểu hiện khó chịu. Đây là nguyên nhân khiến nhiều trường hợp viêm phổi tái diễn mà không tìm được nguyên nhân thực sự.
Viêm phổi hít và những biến chứng nguy hiểm
Khi thức ăn, nước uống hoặc nước bọt thường xuyên lọt vào phổi, vi khuẩn sẽ phát triển và gây viêm phổi hít. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng ho kéo dài, sốt tái diễn, khó thở, suy hô hấp, suy dinh dưỡng do ăn uống kém.
Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, viêm phổi hít có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ tử vong ở người bệnh đột quỵ.
Sàng lọc rối loạn nuốt – bước quan trọng không thể bỏ qua
Tại Khoa Phục hồi chức năng Thần kinh – Đột quỵ – Trung tâm Đột quỵ, tất cả người bệnh đột quỵ đều được sàng lọc và đánh giá chức năng nuốt trước khi cho ăn qua đường miệng.
Các thang điểm chuẩn hóa như GUSS, WST cùng với đánh giá chuyên sâu của đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên ngôn ngữ trị liệu giúp phát hiện sớm nguy cơ hít sặc, kể cả ở những trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.
Bên cạnh đó, người bệnh được xây dựng chương trình phục hồi chức năng cá thể hóa với các bài tập vận động môi, lưỡi, cơ hầu họng; hướng dẫn tư thế ăn uống an toàn và các kỹ thuật nuốt chuyên biệt nhằm phục hồi chức năng nuốt tối đa, hướng tới mục tiêu ăn uống trở lại qua đường miệng một cách an toàn.
Thông điệp dành cho người bệnh và gia đình
Nếu người bệnh sau đột quỵ xuất hiện các dấu hiệu như ho sặc khi ăn uống, viêm phổi tái phát nhiều lần, ăn uống kéo dài, sụt cân hoặc suy dinh dưỡng… người chăm sóc cần nghĩ tới khả năng rối loạn nuốt và đưa người bệnh đến các cơ sở chuyên khoa để được đánh giá sớm.
Phát hiện sớm rối loạn nuốt không chỉ giúp phòng ngừa viêm phổi hít mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm biến chứng và tăng cơ hội phục hồi cho người bệnh sau đột quỵ.
Khoa Phục hồi chức năng Thần kinh – Đột quỵ – Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, luôn đồng hành cùng người bệnh trong hành trình phục hồi toàn diện sau đột quỵ, từ vận động, ngôn ngữ, nhận thức đến các chức năng thiết yếu như nuốt và dinh dưỡng.
Thông tin chi tiết vui lòng liên hệ Khoa Phục hồi chức năng Thần kinh – Đột quỵ – Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ: 0210.6566.009
Hoặc Tổng đài tư vấn khám chữa bệnh 1800 888 989 để được tư vấn bởi chuyên gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tác giả: BSCKI Bùi Phương Tú
Cộng sự: Thu Hằng
