Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các tuyến y tế, kỹ thuật điều trị chuyên sâu và đặc biệt là phác đồ dinh dưỡng lâm sàng cá thể hóa đã tạo nên sự phục hồi ngoạn mục cho người bệnh 72 tuổi, thể trạng suy kiệt nặng, bị loét tì đè độ IV nhiễm trùng nặng, hoại tử sâu trên nền nhiều bệnh lý mạn tính phức tạp. Qua đó, khẳng định vai trò quan trọng của dinh dưỡng lâm sàng chuyên sâu trong quy trình phối hợp điều trị đa mô thức hiện đại tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Hành trình hồi phục ngoạn mục của người bệnh suy kiệt nặng
Người bệnh N.T.H có tiền sử mắc bệnh Parkinson tiến triển hơn 25 năm, đái tháo đường type 2, viêm gan B mạn và ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).
Vùng tổn thương của người bệnh khi nhập viện
Người bệnh nhập viện điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ trong tình trạng sốt cao 39.5 độ C liên tục, thể trạng suy kiệt nặng, chỉ số viêm toàn thân CRP tăng lên 96.32 mg/L, bạch cầu 16.35G/L và Albumin máu sụt giảm nghiêm trọng chỉ còn 29.9g/L. Đặc biệt, người bệnh có ổ loét tì đè vùng xương cùng cụt kích thước lớn (5 x 6cm), ăn sâu sát màng xương, hoại tử tổ chức mô mỡ và tiết mủ bốc mùi.
Sau 3 ngày điều trị ban đầu, các bác sĩ nhận định vết loét hoại tử phức tạp cần can thiệp phẫu thuật chuyên sâu, người bệnh được chuyển tuyến lên Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác.
Sau khi được phẫu thuật cắt lọc triệt để tổ chức hoại tử và chuyển vạt da – cơ có cuống mạch nuôi che phủ khuyết hổng, tình trạng vạt da cơ bản ổn định, người bệnh được chuyển tuyến trở lại Khoa Ngoại yêu cầu – Trung tâm khám chữa bệnh chất lượng cao – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ để điều trị phục hồi, theo dõi liền thương và tiếp tục chăm sóc hậu phẫu. 15 ngày sau phẫu thuật, vạt da sống hoàn toàn, mép khâu liền sẹo phẳng đẹp, các chỉ số xét nghiệm trở về bình thường, sức khỏe ổn định và người bệnh được xuất viện trong niềm vui vỡ òa.
Vết mổ của người bệnh sau phẫu thuật chuyển vạt và khi phục hồi
Dấu ấn xuyên suốt của Dinh dưỡng Lâm sàng trong thành công của ca bệnh
Trong suốt quá trình điều trị, chuyển tuyến từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ lên bệnh viện tuyến trung ương rồi trở về, một “sợi chỉ đỏ” mang tính quyết định luôn được duy trì liên tục: Phác đồ Dinh dưỡng Lâm sàng chuyên sâu (Medical Nutrition Therapy – MNT) do trực tiếp TS. Nguyễn Thị Lan Hương – Trưởng khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ thiết kế, điều chỉnh và theo sát từng ngày.
Bên cạnh vấn đề dinh dưỡng ở người bệnh cao tuổi có nguy cơ rất cao bục vạt, hoại tử vạt da do suy kiệt và hạ Albumin máu thì thách thức lớn nhất ở người bệnh Parkinson tiến triển 25 năm là hiện tượng cơ thể cạn kiệt thuốc thần kinh sau phẫu thuật, dẫn đến co cứng toàn thân và liệt vận động vùng hầu họng, ứ nghẹn đờm dãi và mất hoàn toàn khả năng nuốt.
Hình ảnh minh họa: TS. Nguyễn Thị Lan Hương kiểm tra thể trạng, đánh giá dinh dưỡng cho người bệnh
Nhận định các vấn đề lâm sàng phức tạp đó trên người bệnh, TS. Lan Hương đã ngay lập tức thiết lập phác đồ can thiệp đa mô thức toàn diện theo các khuyến cáo quốc tế:
- Tái thiết lập áp lực keo nội mạch: Người bệnh được chỉ định truyền Human Albumin 20% tĩnh mạch kết hợp cân bằng dịch nghiêm ngặt. Điều này giúp kéo dịch ứ đọng từ các mô phù nề ngoại vi trở lại lòng mạch, xóa bỏ phù nề mô kẽ cuống vạt, kích hoạt dòng chảy mao mạch nuôi dưỡng tế bào mới.
- Tăng cường đạm: Khẩu phần đạm được nâng lên mức tối ưu (5g/kg/ngày) kết hợp sữa công thức chuyên biệt kiểm soát đường huyết và các bữa ăn mềm giàu dinh dưỡng.
- Bổ sung các vi chất “kiến tạo mô hạt”: Phác đồ bổ sung vi chất thiết yếu như Collagen peptide, Kẽm và Vitamin C liều cao nhằm thúc đẩy enzyme liên kết chéo các sợi collagen; kết hợp Acid béo Omega-3 để kiểm soát phản ứng viêm và cải thiện lưu biến máu vi tuần hoàn.
- Điều hòa Dược lý – Dinh dưỡng: Về mặt dược lý học, hoạt chất chính của thuốc điều trị Parkinson (Levodopa/Madopar) hấp thu tại tá tràng và đầu hỗng tràng qua cùng hệ thống chất vận chuyển acid amin trung tính chuỗi dài với protein từ thức ăn. Nếu cho người bệnh uống thuốc cùng lúc hoặc quá gần bữa ăn giàu đạm, các acid amin từ thịt, trứng, sữa sẽ tranh chấp kênh vận chuyển, khiến nồng độ Levodopa vào máu và qua hàng rào máu – não bị triệt tiêu, đẩy người bệnh vào các đợt “Off” kéo dài, liệt nuốt và đối mặt nguy cơ viêm phổi hít. Nắm chắc quy luật tương tác này, TS. Nguyễn Thị Lan Hương đã xây dựng một thời gian biểu dinh dưỡng – dùng thuốc chính xác đến từng giờ để hướng dẫn cho người chăm sóc thực hiện. Đồng thời, cùng với sự phối hợp bổ sung các sản phẩm và hoạt chất sinh học hỗ trợ tiêu hoá đã giúp giải quyết triệt để tình trạng táo bón sau mổ mà không gây áp lực làm căng mép vạt.
- Tích cực phục hồi chức năng: Hàng ngày, người nhà được hướng dẫn phối hợp thực hiện vỗ rung lồng ngực làm thông thoáng đường thở và tập vận động thụ động các khớp tay chân, giúp người bệnh duy trì tuần hoàn và chống teo cơ trong giai đoạn nằm bất động tại giường.
Người bệnh được gia đình chăm sóc theo phác đồ dinh dưỡng của TS Nguyễn Thị Lan Hương – Trưởng khoa Dinh dưỡng – Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
Hành trình phục hồi đầy ngoạn mục
Nhờ sự can thiệp dinh dưỡng bền bỉ từ trước mổ đến hậu phẫu và sự đồng lòng của ekip điều trị cùng gia đình, người bệnh đã đạt được kết quả phục hồi ngoài mong đợi:
- Vạt da sống hoàn toàn 100%: Sau 15 ngày phẫu thuật, vạt da sống hoàn toàn, mềm mại, hồng hào, tưới máu tuyệt đối; toàn bộ đường khâu liền sẹo thì đầu phẳng đẹp, không tụ dịch và đã được cắt chỉ an toàn. Vết loét độ IV cùng cụt ngày nào đã được xóa bỏ hoàn toàn.
- Chỉ số sinh hóa phục hồi ngoạn mục: Nồng độ CRP giảm từ 32mg/L xuống 2.5mg/L (chỉ số viêm về bình thường); Albumin máu tăng ấn tượng từ 29.9g/L lên 44.2g/L (mức nuôi dưỡng mô hoàn hảo); lượng bạch cầu giảm từ 16.35G/L về ngưỡng bình thường 7.48G/L.
- Thể trạng vững vàng: Người bệnh tỉnh táo, ăn uống ngon miệng, phản xạ nuốt tự chủ tốt, không còn sốt, tiêu hóa tốt và xuất viện trong trạng thái phục hồi toàn diện cùng niềm hân hoan của gia đình.
Thành công của ca bệnh trên đã khẳng định rằng: Dinh dưỡng lâm sàng không đơn thuần là bữa ăn bồi dưỡng phụ trợ, mà còn có vai trò vô cùng quan trọng trong công tác điều trị. Khi có sự dẫn dắt chuyên môn bài bản, sự phối hợp liên viện nhịp nhàng cùng sự đồng hành, tuân thủ kỷ luật từ phía người nhà, người thầy thuốc hoàn toàn có thể tạo nên những kết quả điều trị ấn tượng ngay cả trên những người bệnh nặng nề và phức tạp nhất.
Tác giả: TS Nguyễn Thị Lan Hương
