Bị đau lưng dữ dội, huyết áp tụt sâu, sốc mất máu, tình trạng nguy kịch diễn biến nhanh trên đường chuyển viện từ Lào Cai đi Hà Nội khiến người bệnh 79 tuổi đứng trước ranh giới sinh tử khi phình động mạch chủ bụng – chậu bị vỡ. Trước tình thế cấp bách, người bệnh đã được khẩn cấp đưa vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ. Các bác sĩ quyết định phẫu thuật cấp cứu, khống chế khối phình vỡ, thay đoạn động mạch tổn thương bằng mạch nhân tạo, cứu sống người bệnh trong gang tấc.
Khi mỗi phút trôi qua đều mang ý nghĩa sống còn
Người bệnh N.T.Đ có tiền sử tăng huyết áp. Trước khi nhập viện, người bệnh đột ngột xuất hiện đau bụng lan ra sau lưng dữ dội, choáng và hoa mắt chóng mặt. Người bệnh được đưa đến Bệnh viện Đa khoa số 1 Lào Cai. Tại đây, người bệnh được chẩn đoán: Sốc mật máu do phình tách động mạch chủ bụng – chậu bên phải vỡ vào khoang sau phúc mạc. Và ngay lập tức được làm thủ tục chuyển tuyến lên Bệnh viện Bạch Mai để điều trị chuyên sâu.
Tuy nhiên, hành trình chuyển viện trở nên nguy hiểm khi tình trạng người bệnh nhanh chóng xấu đi. Cơn đau tăng nặng, huyết áp tiếp tục tụt sâu nguy hiểm, tình trạng sốc càng nặng nề hơn. Trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, gia đình và đội ngũ cấp cứu đã quyết định đưa người bệnh vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ – là cơ sở y tế gần nhất có đủ năng lực chuyên môn và trang thiết bị để tiếp nhận và xử trí tình huống cấp cứu đặc biệt phức tạp này.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã khẩn trương thăm khám, đánh giá tình trạng và hội chẩn cấp cứu khẩn cấp. Người bệnh được chẩn đoán: sốc mất máu cấp do vỡ phình động mạch chủ bụng – chậu trên nền bệnh tăng huyết áp.
Nhận định đây là tình huống ngoại khoa tối khẩn cấp. Khi khối phình động mạch chủ bị vỡ, người bệnh có nguy cơ mất máu ồ ạt và có thể tử vong trong thời gian ngắn nếu không được xử trí kịp thời. Trước tình thế đó, các bác sĩ quyết định phẫu thuật cấp cứu xử trí vỡ phình động mạch chủ – chậu, chạy đua với thời gian giành lại sự sống cho người bệnh.
Cuộc phẫu thuật đầy thách thức khống chế khối phình vỡ, tái lập dòng máu
Trong quá trình phẫu thuật, khi mở ổ bụng, ê-kíp phát hiện khối máu tụ rất lớn ở vùng sau phúc mạc do vỡ phình động mạch chủ bụng. Tình trạng này khiến việc kiểm soát nguồn chảy máu và xử trí tổn thương trở nên đặc biệt khó khăn và phức tạp do khối máu tụ lớn làm mất các mốc giải phẫu bình thường của động mạch chủ – chậu. Người bệnh đang sốc mất máu, huyết động không ổn định, vì vậy, mọi thao tác phẫu thuật đều đòi hỏi sự chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên trong ekip phẫu thuật. Các bác sĩ nhanh chóng khống chế khối phình vỡ, xử trí đoạn động mạch bị tổn thương và thay bằng mạch nhân tạo nhằm khôi phục lưu thông máu. Ngoài ra còn có sự phối hợp nhịp nhàng giữa ekip phẫu thuật và ekip gây mê hồi sức để song song vừa phẫu thuật vừa hồi sức cho người bệnh.
Hình ảnh khối máu tụ lớn sau phúc mạc và đoạn động mạch chủ- chậu nhân tạo
BSNT Dương Xuân Phương – Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết: Vỡ phình động mạch chủ bụng là một trong những tình trạng cấp cứu mạch máu đặc biệt nguy hiểm, nguy cơ tử vong rất cao do người bệnh có thể mất máu ồ ạt trong thời gian ngắn. Thách thức lớn nhất trong quá trình phẫu thuật là kiểm soát nguồn chảy máu khi huyết động của người bệnh không ổn định, trong khi việc tiếp cận và khống chế động mạch chủ đòi hỏi kỹ thuật cao, thao tác chính xác. Với những trường hợp như vậy, thời gian cấp cứu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu tiếp tục chuyển người bệnh đến Hà Nội trong tình trạng huyết áp tụt, sốc mất máu, quãng đường di chuyển kéo dài có thể làm tăng nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí tử vong trên đường đi. Vì vậy, việc nhanh chóng đánh giá và triển khai phẫu thuật cấp cứu tại bệnh viện có đủ năng lực chuyên môn là yếu tố quan trọng giúp người bệnh có cơ hội vượt qua nguy kịch.
Hồi sức tích cực, từng bước giành lại sự sống
Việc nhanh chóng kiểm soát được khối phình vỡ và thay đoạn động mạch tổn thương bằng mạch nhân tạo đã mở ra cơ hội để người bệnh tiếp tục được hồi sức và điều trị sau phẫu thuật. Tuy nhiên, do tuổi đã cao, lại vừa trải qua tình trạng sốc mất máu và phẫu thuật mạch máu lớn nên kết thúc ca mổ chưa đồng nghĩa với việc người bệnh đã hoàn toàn vượt qua nguy hiểm. Những biến chứng có nguy cơ xảy ra sau phẫu thuật và nguy cơ suy giảm chức năng các cơ quan vẫn là những thách thức lớn trong giai đoạn tiếp theo.
Sau phẫu thuật, người bệnh được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc để tiếp tục theo dõi và điều trị chuyên sâu. Tại đây, người bệnh được duy trì thở máy, kiểm soát huyết động, hồi sức các tạng chuyên sâu.
Bác sĩ Trần Đăng Báu – Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc thăm khám cho người bệnh
TS.BS Hà Thị Bích Vân – Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết: Đối với người bệnh vỡ phình động mạch chủ bụng – chậu trong tình trạng sốc mất máu, công tác hồi sức sau phẫu thuật đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người bệnh cao tuổi, có bệnh lý nền và vừa trải qua cuộc phẫu thuật mạch máu lớn nên nguy cơ biến chứng sau mổ rất cao, đòi hỏi phải được theo dõi sát và điều trị tích cực. Ê-kíp hồi sức tập trung theo dõi huyết động, chức năng các cơ quan, đồng thời phát hiện và xử trí kịp thời những diễn biến bất thường. Sau quá trình điều trị tích cực 7 ngày, tình trạng người bệnh từng bước cải thiện, đủ điều kiện rút ống nội khí quản và chuyển về chuyên khoa tiếp tục điều trị.
BSCKI Vũ Quang Tú – Khoa Phẫu thuật tim mạch, lồng ngực thăm khám cho người bệnh
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa cùng quá trình hồi sức, chăm sóc, điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh từng bước vượt qua giai đoạn nguy kịch và hồi phục. Sau 3 ngày, người bệnh được rút ống nội khí quản, sau đó chuyển về Khoa Phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực để tiếp tục điều trị và theo dõi chuyên sâu.
Người bệnh ổn định sau 13 ngày điều trị
Sau 13 ngày điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, tình trạng người bệnh ổn định và đủ điều kiện được chuyển về Lào Cai để tiếp tục chăm sóc, điều trị.
Chủ động nhận biết dấu hiệu cảnh báo vỡ phình động mạch chủ bụng, tránh bỏ lỡ thời gian cấp cứu
Phình động mạch chủ bụng là tình trạng thành động mạch chủ trong ổ bụng bị giãn bất thường do thành mạch suy yếu, thường liên quan đến quá trình xơ vữa động mạch và sự thoái hóa thành mạch theo tuổi tác. Khi khối phình vỡ, máu thoát ra ngoài lòng mạch có thể gây xuất huyết nghiêm trọng, tụt huyết áp, sốc mất máu và đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Nguy cơ càng đáng lưu ý ở người cao tuổi và người có các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là tăng huyết áp.
Các dấu hiệu cảnh báo vỡ phình động mạch chủ bụng thường gặp là Đau bụng hoặc đau lưng đột ngột, dữ dội, kèm theo chóng mặt, vã mồ hôi, da tái nhợt, choáng hoặc tụt huyết áp… Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay, không tự ý điều trị tại nhà hoặc trì hoãn việc thăm khám.
Trường hợp người bệnh N.T.Đ cho thấy vai trò quan trọng của việc phát hiện, đúng tình trạng nguy kịch, lựa chọn phương án điều trị phù hợp và phối hợp nhanh chóng, hiệu quả giữa các ekip Phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực, Hồi sức tích cực – chống độc và các chuyên khoa sâu trong xử trí các bệnh lý mạch máu lớn nguy hiểm.
Bằng năng lực chuyên môn, sự phối hợp nhanh và chặt chẽ giữa các chuyên khoa, cùng tinh thần khẩn trương trong cấp cứu, đội ngũ nhân viên y tế Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã nỗ lực giành lại sự sống cho người bệnh, tiếp tục khẳng định năng lực tiếp nhận và điều trị các ca bệnh nặng, phức tạp tại Bệnh viện.
Người dân khi gặp các vấn đề về tim mạch vui lòng liên hệ
Trung tâm Tim mạch:
- Khoa Phẫu thuật tim mạch, lồng ngực: 0210.6517.666
- Khoa Nội tim mạch và Cấp cứu tim mạch: 0210.6550.666
- Khoa Can thiệp tim mạch: 0210.6510.555
Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc: 0210.6254.799
Hoặc Tổng đài tư vấn khám chữa bệnh (miễn phí cước cuộc gọi): 1800888989 để được tư vấn trực tiếp bởi các chuyên gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tác giả: BSNT Dương Xuân Phương, TS. BS Hà Thị Bích Vân
Cộng sự: Trương Tĩnh
