Nhồi máu cơ tim là một trong những biến cố cấp tính nguy hiểm hàng đầu đối với sức khỏe tim mạch, có thể cướp đi sinh mạng người bệnh chỉ trong một khoảnh khắc. Tuy nhiên, ít ai biết rằng sự phục hồi của cơ tim, cơ hội sống sót và phục hồi của người bệnh phụ thuộc rất lớn vào “giờ vàng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim”.
Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, xử trí đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch trong thời gian vàng sẽ giúp tăng tỷ lệ hồi phục, giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.
Giờ vàng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim là gì?
Nhồi máu cơ tim cấp là gì?
Nhồi máu cơ tim cấp là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do bệnh lý tim mạch. Bệnh xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột, khiến cơ tim không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất. Nếu không được tái thông mạch máu kịp thời, các tế bào cơ tim sẽ bị hoại tử không thể phục hồi.
Điều gì xảy ra với tim sau khi bị nhồi máu cơ tim?
Theo thời gian, trong vài phút đến vài giờ đầu (0 – 4 giờ): Tế bào cơ tim bắt đầu thiếu máu nặng, ngừng co bóp và chết do không có oxy. Nhồi máu cơ tim gây hoại tử vùng cơ tim, dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như rối loạn nhịp tim (nguy cơ đột tử), suy tim cấp hoặc mạn tính, sốc tim và vỡ tim, nguy cơ dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Nếu có thể vượt qua thì về lâu dài vẫn có thể để lại hậu quả làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống và tuổi thọ người bệnh.
Ý nghĩa y khoa của “giờ vàng”
Khung “giờ vàng” can thiệp nhồi máu cơ tim người bệnh cần lưu ý đó là: khoảng thời gian 1-2 giờ đầu khi người bệnh mới xuất hiện cơn đau ngực. Lúc này, cơ tim chỉ mới bị tổn thương nhẹ. Việc tái thông mạch máu sớm trong thời gian này giúp cứu sống tối đa tế bào cơ tim, giảm nguy cơ biến chứng nặng và tử vong.
Các mốc thời gian quan trọng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim cấp
+ Trong 1 – 2 giờ đầu (Giờ vàng): Thời điểm tối ưu nhất để tái thông động mạch vành, cứu sống phần lớn cơ tim bị thiếu máu.
+ Trong 2 – 6 giờ: Hiệu quả điều trị vẫn còn cao nhưng mức độ tổn thương cơ tim bắt đầu tăng lên.
+ Từ 6 – 12 giờ: Vẫn có thể can thiệp tái thông nhưng nguy cơ hoại tử cơ tim lớn hơn.
+ Sau 12 – 24 giờ: Tỷ lệ tử vong và biến chứng tăng mạnh nếu mạch máu chưa được xử lý.
Khuyến cáo từ bác sĩ trong cấp cứu nhồi máu cơ tim
Để bảo vệ sức khỏe tim mạch cho bản thân và gia đình, ThS.BS Nguyễn Văn Sơn – Giám đốc Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đưa ra một số lời khuyên:
Kiểm soát các yếu tố nguy cơ
Người dân nên kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu; nói không với thuốc lá, hạn chế rượu bia; duy trì chế độ ăn uống lành mạnh (nhiều rau xanh, giảm muối và mỡ động vật).
Tầm soát sức khỏe tim mạch định kỳ
Hãy chủ động kiểm tra sức khỏe tim mạch ít nhất 6 tháng/lần, đặc biệt là những người trên 40 tuổi, có tiền sử gia đình mắc bệnh tim hoặc có các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường.
Các triệu chứng điển hình không thể bỏ qua
Người dân khi có những triệu chứng như:
- Đau tức ngực: Cảm giác như có vật nặng chèn ép, bóp nghẹt ở giữa ngực hoặc phía sau xương ức, kéo dài trên 15 phút.
- Đau lan rộng: Cơn đau có thể lan lên hàm, cổ, ra lưng hoặc lan xuống vai và tay trái.
- Triệu chứng đi kèm: Vã mồ hôi lạnh, khó thở, chóng mặt, buồn nôn hoặc hốt hoảng, lo âu.
- Triệu chứng không điển hình: Ở người cao tuổi, phụ nữ hoặc người mắc đái tháo đường, nhồi máu cơ tim có thể chỉ biểu hiện như: khó thở; mệt bất thường; đau vùng thượng vị; buồn nôn; choáng váng….
Hãy lập tức đưa người bệnh đến các cơ sở y tế gần nhất để kịp thời cấp cứu và điều trị. Người dân không được tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm đau nào. Việc tự ý uống thuốc giảm đau hoặc các loại thuốc khác có thể che lấp triệu chứng, làm chậm thời gian cấp cứu.
Những hành trình vượt qua “ranh giới sinh tử” nhờ tận dụng giờ vàng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim
Tại Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, mỗi năm đã có hàng trăm người bệnh nhồi máu cơ tim được cứu sống nhờ được đưa đến cấp cứu trong “thời gian vàng”. Trung tâm luôn sẵn sàng tiếp nhận, cấp cứu và điều trị 24/7, đồng hành cùng người bệnh trong cuộc chiến giành lại sự sống từ những phút giây quý giá nhất. Quy trình Báo động đỏ nội viện luôn trong tư thế sẵn sàng. Khi có người bệnh nghi ngờ nhồi máu cơ tim, hệ thống sẽ tạm thời bỏ qua một số thủ tục hành chính để đưa người bệnh vào thẳng phòng can thiệp, tối ưu hóa tối đa giờ vàng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim.
Ranh giới giữa sự sống và cái chết trong điều trị nhồi máu cơ tim đôi khi chỉ tính bằng từng giây. Nhờ quy trình Báo động đỏ hoạt động hiệu quả, cùng năng lực chuyên môn cao của đội ngũ cán bộ y tế tại Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã viết nên nhiều kỳ tích, mang đến cuộc sống khỏe mạnh, bình yên cho rất nhiều người bệnh trong những nguy kịch.
Dưới đây là những câu chuyện thực tế về hành trình giành lại sự sống đầy cảm động từ các ca bệnh điển hình đã được cấp cứu điều trị thành công tại Tại Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ:
- Cứu sống kỳ diệu cụ ông 64 tuổi ngừng tuần hoàn 2 lần liên tiếp: Cuộc đua với thời gian đầy nghẹt thở để đưa trái tim đã ngưng đập hồi sinh trở lại.
- Nỗ lực kiên trì: Ép tim liên tục gần 2 giờ đồng hồ giành lại sự sống: Minh chứng cho sự kiên trì, không bỏ cuộc của các y bác sĩ trước những ca bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong mười mươi.
- Tái thông mạch máu kịp thời cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp: Hiệu quả thực tế của việc phát hiện sớm triệu chứng và tận dụng triệt để ” giờ vàng” trong cấp cứu.
Với trang hệ thống thiết bị hiện đại, đồng bộ cùng năng lực làm chủ kỹ thuật phẫu thuật, can thiệp tim mạch phức tạp, chuyên sâu, các bác sĩ tại Trung tâm đã kịp thời cấp cứu, điều trị cho nhiều trường hợp ngưng tuần hoàn, nguy kịch do nhồi máu cơ tim, giúp người dân tại Phú Thọ và các tỉnh Trung du Miền núi phía Bắc được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương mà không cần chuyển tuyến trên.
Người dân khi gặp các vấn đề về sức khỏe cần được tư vấn vui lòng liên hệ:
Tổng đài tư vấn khám chữa bệnh (miễn phí cước cuộc gọi): 1800888989 để được tư vấn trực tiếp bởi các chuyên gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tác giả: ThS. BS Nguyễn Văn Sơn
Cộng sự: Hồng Nhung
