Loãng xương là bệnh lý mạn tính gây giảm sức bền của xương, làm gia tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở người cao tuổi và phụ nữ sau mãn kinh. Bệnh diễn tiến âm thầm nhưng có thể gây gãy xương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, các phương pháp điều trị ngày càng hướng đến tác động trực tiếp vào cơ chế gây mất xương. Trong những năm gần đây, sự ra đời của các thuốc sinh học, đặc biệt là kháng thể đơn dòng, đã mang lại nhiều triển vọng trong điều trị loãng xương.
Điều trị loãng xương không chỉ là bổ sung canxi
TS. BS Lê Thị Bích Thủy – Trưởng khoa Nội Thần kinh – Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết: Loãng xương cần được nhìn nhận là một bệnh lý có nguy cơ biến chứng gãy xương, do đó việc điều trị cần hướng tới kiểm soát quá trình mất xương và giảm nguy cơ gãy xương lâu dài.
Các biện pháp điều trị bao gồm điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, đảm bảo đầy đủ canxi và vitamin D, tăng cường vận động phù hợp, phòng ngừa té ngã và đặc biệt là sử dụng các thuốc điều trị đặc hiệu nhằm tác động trực tiếp lên cơ chế bệnh sinh của loãng xương.
Trong nhiều năm, các thuốc nhóm bisphosphonate giữ vai trò quan trọng trong điều trị loãng xương nhờ hiệu quả chống hủy xương và bằng chứng phòng ngừa gãy xương. Tuy nhiên, những hạn chế liên quan đến khả năng dung nạp, tuân thủ điều trị, đường dùng, thời gian lưu giữ thuốc trong mô xương và một số chống chỉ định ở người bệnh suy thận nặng, rối loạn nhịp tim đã thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm những chiến lược điều trị mới, có tính chọn lọc và hiệu quả.
Denosumab – kháng thể đơn dòng tác động có đích
Sự phát triển của kháng thể đơn dòng đã tạo ra một bước tiến đáng chú ý trong điều trị loãng xương nhờ khả năng tác động có đích vào các phân tử then chốt tham gia quá trình tái cấu trúc xương.
Denosumab là một kháng thể đơn dòng tác động đặc hiệu lên RANKL (Receptor Activator of Nuclear Factor-κB Ligand) – một protein đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và hoạt hóa các hủy cốt bào (là những tế bào có nhiệm vụ tiêu hủy xương).
Denosumab gắn vào RANKL, ngăn không cho RANKL tương tác với thụ thể RANK trên tế bào tiền thân của hủy cốt bào. Nhờ đó, quá trình hình thành và hoạt động của hủy cốt bào bị ức chế, giúp giảm quá trình tiêu xương và hạn chế mất xương. Cơ chế tác động có đích này là điểm khác biệt quan trọng của Denosumab so với các thuốc chống hủy xương truyền thống.
Hiệu quả chống hủy xương và lịch dùng thuốc thuận tiện
Một ưu điểm đáng chú ý của Denosumab là khả năng ức chế mạnh và có hồi phục quá trình hủy xương, đồng thời không tích lũy lâu dài trong chất nền xương như bisphosphonate.
Thuốc được sử dụng bằng đường tiêm dưới da với khoảng cách 6 tháng một lần, giúp đơn giản hóa phác đồ điều trị và có thể hỗ trợ cải thiện sự tuân thủ ở những người bệnh gặp khó khăn với việc sử dụng thuốc đường uống kéo dài.
Các nghiên cứu lâm sàng lớn cho thấy Denosumab làm tăng mật độ khoáng xương tại nhiều vị trí quan trọng như cột sống thắt lưng, cổ xương đùi và toàn bộ khớp háng, đồng thời làm giảm nguy cơ các loại gãy xương do loãng xương ở nhóm người bệnh phù hợp.
Lựa chọn phù hợp ở người bệnh suy giảm chức năng thận
Denosumab là một lựa chọn điều trị ở những người bệnh có suy giảm chức năng thận, bởi thuốc không được thải trừ chủ yếu qua thận và không yêu cầu hiệu chỉnh liều theo mức lọc cầu thận.
Bên cạnh đó, Denosumab cũng được đánh giá là có tính an toàn thuận lợi đối với người bệnh có tiền sử bệnh lý tim mạch. Một phân tích gộp 11 nghiên cứu với 13.615 bệnh nhân loãng xương không ghi nhận sự gia tăng có ý nghĩa của biến cố tim mạch tổng hợp, MACE, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim hay rung nhĩ so với đối chứng.
Điều trị loãng xương bằng kháng thể đơn dòng – kỹ thuật thực hiện thường quy tại Khoa Nội Thần kinh – Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
Theo TS.BS Lê Thị Bích Thủy, việc lựa chọn thuốc điều trị loãng xương cần được cá thể hóa, dựa trên mức độ nguy cơ gãy xương, tuổi, bệnh đồng mắc, chức năng thận, nguy cơ hạ calci máu, khả năng tuân thủ và kế hoạch điều trị lâu dài của từng người bệnh.
Tại Khoa Nội Thần kinh – Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, hiện nay kháng thể đơn dòng Denosumab được ứng dụng thường quy trong điều trị loãng xương cho những người bệnh có chỉ định phù hợp. Với kinh nghiệm nhiều năm trong việc triển khai phương pháp này, các bác sĩ chuyên khoa tiến hành đánh giá toàn diện trước điều trị và theo dõi định kỳ trong quá trình sử dụng thuốc, nhằm lựa chọn phác đồ phù hợp với nguy cơ gãy xương, bệnh đồng mắc và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh.
Kháng thể đơn dòng – hướng tiếp cận mới trong điều trị loãng xương
Sự xuất hiện của Denosumab nói riêng và các kháng thể đơn dòng nói chung đã góp phần bổ sung thêm các lựa chọn điều trị loãng xương hiện nay. Với cơ chế tác động có đích, khả năng ức chế quá trình hủy xương, cải thiện mật độ xương và lịch dùng thuốc thuận tiện, Denosumab được sử dụng điều trị cho những người bệnh phù hợp, đặc biệt trong trường hợp không phù hợp hoặc gặp khó khăn khi sử dụng một số thuốc chống hủy xương khác.
Điều trị loãng xương cần được thực hiện lâu dài và có sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. Việc đánh giá nguy cơ gãy xương, lựa chọn thuốc phù hợp và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đi kèm sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe xương, hạn chế biến chứng gãy xương và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Người bệnh gặp các vấn đề về cơ xương khớp vui lòng liên hệ Khoa Nội Thần kinh – Cơ xương khớp: 0210.6254.067
Hoặc Tổng đài tư vấn khám chữa bệnh (miễn phí cước cuộc gọi): 1800888989. Được tư vấn trực tiếp bởi các Chuyên Gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tác giả: TS. BS Lê Thị Bích Thuỷ
Cộng sự: Trương Tĩnh
