Sẩn ngứa là triệu chứng thường gặp nhưng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Nếu tình trạng kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường, người bệnh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân, trong đó không loại trừ nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.
Thời gian gần đây, Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã tiếp nhận nhiều người bệnh đến khám với tình trạng sẩn ngứa dai dẳng, tổn thương da kéo dài. Qua thăm khám và xét nghiệm, một số trường hợp được xác định nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo (Toxocara canis/Toxocara cati). Đây là bệnh ký sinh trùng lây truyền từ động vật sang người, có thể gặp ở nhiều lứa tuổi và thường khó nhận biết nếu chỉ dựa vào các biểu hiện ban đầu.
Nguy cơ nhiễm ký sinh trùng
Việc nuôi thú cưng, đặc biệt là chó, mèo, ngày càng phổ biến trong nhiều gia đình. Nếu không được chăm sóc, vệ sinh và tẩy giun định kỳ đúng cách, thú cưng có thể trở thành nguồn phơi nhiễm với một số loại ký sinh trùng cho con người.
Nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo (Toxocara canis và Toxocara cati) có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau. Ở một số trường hợp, người bệnh chỉ xuất hiện sẩn ngứa, mẩn đỏ hoặc các tổn thương da kéo dài, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý da liễu thông thường.
BSCKI Phạm Thùy Dương – Khoa Da liễu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết: Nhiều bệnh lý da liễu có thể biểu hiện bằng ngứa và nổi sẩn, vì vậy người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào tổn thương trên da. Nếu bị sẩn ngứa hoặc tổn tương da kéo dài, thường xuyên tái phát hoặc không cải thiện sau điều trị, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được kiểm tra, đánh giá chính xác nguyên nhân. Đặc biệt, những người thường xuyên tiếp xúc với đất, cát hoặc tiếp xúc với chó, mèo cần được chú ý khi xuất hiện các biểu hiện bất thường. Khi thăm khám, người bệnh cũng cần thông tin cho bác sĩ về việc nuôi, tiếp xúc với chó, mèo hoặc thường xuyên tiếp xúc với đất, cát để bác sĩ có thêm cơ sở chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp.
Ấu trùng giun đũa chó, mèo lây sang người như thế nào?
Chó và mèo là vật chủ chính của giun đũa. Giun trưởng thành sống và đẻ trứng trong ruột của thú cưng, sau đó xả trứng qua phân ra môi trường đất, nước. Trứng phát triển thành ấu trùng sau 2–4 tuần. Con người vô tình nuốt phải trứng giun khi:
- Tiếp xúc gần gũi: Chơi đùa, ôm hôn chó, mèo hoặc dọn dẹp phân thú cưng không vệ sinh đúng cách.
- Sinh hoạt hằng ngày: Tay tiếp xúc với đất bẩn, làm vườn… nhưng không rửa sạch tay trước khi ăn.
- Thực phẩm ô nhiễm: Ăn rau củ quả sống, sử dụng nguồn nước bị nhiễm trứng giun đũa.
Sẩn ngứa kéo dài – dấu hiệu không nên chủ quan
Nhiễm ấu trùng Toxocara có thể không biểu hiện bằng những triệu chứng rõ ràng hoặc có những biểu hiện khác nhau tùy từng trường hợp. Tuy nhiên, các triệu chứng cần đặc biệt cảnh giác gồm:
- Biểu hiện ngoài da: Sẩn ngứa, mẩn đỏ dai dẳng; xuất hiện các đường hầm nhỏ ngoằn ngoèo màu đỏ hồng/đỏ nâu dưới da (rộng 2-3 mm, dài 15-20 mm) do ấu trùng di chuyển đào hang.
- Biểu hiện toàn thân: Sốt nhẹ, ho kéo dài, đau bụng, tiêu chảy, gan to và đau.
- Biến chứng nguy hiểm: Khi ấu trùng xâm nhập vào mắt có thể gây mờ mắt, viêm võng mạc, thậm chí mù lòa. Nếu di chuyển vào não, bệnh gây đau đầu, co giật, rối loạn tri giác; xâm nhập phổi gây tổn thương hô hấp nặng.
Điều trị và theo dõi chuẩn y khoa
Biểu hiện nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo không đặc hiệu và có thể giống nhiều bệnh khác nên cần được chẩn đoán xác định qua xét nghiệm máu (ELISA) và điều trị chuyên khoa:
- Thuốc đặc hiệu: Sử dụng các thuốc trị ký sinh trùng như Albendazol, Thiabendazol hoặc Ivermectin theo đúng chỉ định của bác sĩ.
- Lộ trình theo dõi: Điều trị có thể kéo dài tối đa 3 đợt (mỗi đợt cách nhau 1 tháng). Sau mỗi đợt, người bệnh cần tái khám, kiểm tra công thức máu, chức năng gan, thận và ELISA để đánh giá hiệu quả.
Chủ động phòng bệnh
BSCKI Phạm Thùy Dương, khuyến cáo người dân: sẩn ngứa kéo dài không nên bị xem nhẹ. Người dân cần chủ động thăm khám khi có triệu chứng bất thường dai dẳng, đồng thời duy trì các biện pháp vệ sinh và chăm sóc vật nuôi để giảm nguy cơ nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo như:
- Tẩy giun định kỳ cho chó, mèo theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
- Thu gom, xử lý phân đúng cách và giữ khu vực nuôi sạch sẽ.
- Giữ vệ sinh môi trường và Rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với vật nuôi, trước khi ăn.
- Rửa sạch rau củ quả, sử dụng nước bảo đảm vệ sinh và thực hiện ăn chín, uống sạch.
- Hướng dẫn trẻ nhỏ thực hiện vệ sinh tay và hạn chế đưa đất, cát hoặc đồ vật bẩn vào miệng.
Khi xuất hiện sẩn ngứa kéo dài, tổn thương da tái phát không rõ nguyên nhân hoặc tổn thương dạng đường ngoằn ngoèo dưới da, đặc biệt khi thường xuyên tiếp xúc với chó, mèo hoặc môi trường có nguy cơ người dân cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, phát hiện đúng nguyên nhân và có biện pháp điều trị phù hợp.
Không phải mọi trường hợp sẩn ngứa đều liên quan đến ký sinh trùng. Tuy nhiên, thăm khám chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, từ đó có hướng điều trị phù hợp, hiệu quả.
Tại Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, người bệnh có biểu hiện sẩn ngứa và tổn thương da kéo dài sẽ được bác sĩ thăm khám, khai thác tiền sử, đánh giá đặc điểm tổn thương và chỉ định các xét nghiệm cần thiết khi có nghi ngờ.
Người bệnh gặp các vấn đề về da cần tư vấn, điều trị, vui lòng liên hệ:
Khoa Da liễu: 0210.6254.139
Hoặc liên hệ Tổng đài tư vấn khám chữa bệnh (miễn phí cước cuộc gọi – 24/7): 1800 888 989 để được tư vấn trực tiếp bởi các Chuyên Gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Tác giả: BSCKI Phạm Thùy Dương
Cộng sự: Mai Hoa
