Vừa qua, Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã tiếp nhận và điều trị một trường hợp người bệnh xuất hiện nhiều cơn ý thức chậm đột ngột, với diễn biến lâm sàng đa dạng và thay đổi qua từng cơn. Bằng việc đánh giá toàn diện, theo dõi sát diễn biến và kết hợp các phương pháp cận lâm sàng chuyên sâu, các bác sĩ đã xác định hướng chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Người bệnh P.T S 61 tuổi, có tiền sử khỏe mạnh, đột ngột xuất hiện ý thức chậm, mắt nhìn về một phía. Sau đó, ý thức dần cải thiện nhưng người bệnh hoàn toàn không nhớ sự việc vừa xảy ra.
Cơn suy giảm ý thức bất ngờ và hành trình đi tìm căn nguyên
Người bệnh được gia đình đưa vào Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cấp cứu ở giờ thứ 2 kể từ khi khởi phát triệu chứng. Theo lời kể của gia đình, người bệnh đột ngột xuất hiện ý thức chậm, mắt nhìn xa xăm về một hướng. Cơn vắng ý thức kéo dài khoảng 5 phút. Sau đó, ý thức của người bệnh dần cải thiện nhưng người bệnh hoàn toàn không nhớ sự việc vừa xảy ra.
Ngay khi nhập viện, người bệnh nhanh chóng được tiếp cận, đánh giá tình trạng lâm sàng và thực hiện các cận lâm sàng cần thiết nhằm loại trừ đột quỵ não cũng như các nguyên nhân thực thể và nhiễm trùng thần kinh trung ương.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy không phát hiện tổn thương thực thể đại thể; hóa sinh máu và công thức máu trong giới hạn bình thường; dịch não tủy trong, các thông số trong giới hạn bình thường, không ghi nhận nhiễm trùng thần kinh trung ương.
Biểu hiện đa dạng – thách thức trong chẩn đoán
Trong quá trình theo dõi điều trị, người bệnh xuất hiện 2–3 cơn suy giảm ý thức ngắn. Tuy nhiên, khác với cơn ban đầu, ngoài xuất hiện những cơn vắng ý thức đơn thuần, trong cơn lần này, người bệnh xuất hiện thêm các động tác tự động vùng miệng như nhép miệng, chép môi. Mỗi cơn kéo dài khoảng 3 phút.
Sự thay đổi về biểu hiện lâm sàng khiến việc nhận diện bản chất của các cơn ý thức suy giảm cần được đánh giá và theo dõi kỹ lưỡng. Những biểu hiện như suy giảm ý thức, không đáp ứng với môi trường xung quanh kèm các động tác tự động vùng miệng có thể gặp trong cơn động kinh khởi phát khu trú với suy giảm nhận thức.
Người bệnh được tiếp tục theo dõi sát sao và thực hiện điện não đồ kéo dài (Holter EEG). Kết quả ghi nhận các hoạt động sóng gai, sóng nhọn và sự phóng điện đồng thì ở cả hai bên bán cầu, gợi ý hoạt động động kinh.
Trên cơ sở biểu hiện lâm sàng và kết quả cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán động kinh cục bộ phức tạp (cơn động kinh khởi phát khu trú suy giảm nhận thức) và được điều trị bằng thuốc chống động kinh.
Không còn cơn vắng ý thức sau 7 ngày điều trị
Sau khi được điều trị và theo dõi sát sao, tình trạng người bệnh tiến triển tích cực. Sau 7 ngày, người bệnh đáp ứng tốt với thuốc, không ghi nhận thêm cơn vắng ý thức hay rối loạn ý thức nào trên lâm sàng. Tình trạng ổn định, người bệnh được cho ra viện, hướng dẫn duy trì thuốc theo chỉ định và hẹn tái khám định kỳ.
Kết quả điều trị là tín hiệu tích cực, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của việc nhận diện sớm triệu chứng, theo dõi sát diễn biến lâm sàng và kết hợp các phương pháp cận lâm sàng trong chẩn đoán và điều trị động kinh.
Động kinh không chỉ biểu hiện bằng những cơn co giật
Nhiều người thường hình dung động kinh là những cơn co giật toàn thân dữ dội. Tuy nhiên, trên thực tế, biểu hiện của cơn động kinh có thể rất đa dạng. Người bệnh có thể xuất hiện mất ý thức, suy giảm nhận thức, không đáp ứng với người xung quanh hoặc thực hiện những động tác tự động như nhép miệng, chép môi mà không nhận biết được sự việc.
Trường hợp trên là một ví dụ điển hình cho thấy cùng một người bệnh có thể xuất hiện những biểu hiện khác nhau giữa các cơn, từ cơn co giật rõ ràng đến những cơn suy giảm ý thức kèm động tác tự động.
Vì vậy, khi phát hiện một người đột ngột mất ý thức, xuất hiện co giật hoặc những biểu hiện bất thường về ý thức và hành vi, gia đình cần bình tĩnh, bảo đảm an toàn cho người bệnh và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Sau khi ra viện, người bệnh cần lưu ý gì?
Dù đã kiểm soát tốt cơn co giật, người bệnh vẫn cần tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn điều trị và theo dõi của bác sĩ:
Tuân thủ dùng thuốc: Uống thuốc đúng giờ, đúng liều theo chỉ định. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi thuốc, kể cả khi đã lâu không xuất hiện cơn giật.
Duy trì giấc ngủ và sinh hoạt hợp lý: Đảm bảo ngủ đủ 7–8 tiếng/ngày, hạn chế căng thẳng, stress và tránh các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn co giật.
Không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích.
Đảm bảo an toàn trong sinh hoạt: Không bơi lội một mình, không trèo cao, không làm việc gần lửa hoặc máy móc nguy hiểm. Khi tắm nên ưu tiên sử dụng vòi hoa sen và không chốt trái cửa nhà tắm. Đặc biệt, người bệnh chỉ trở lại điều khiển phương tiện khi được bác sĩ chuyên khoa đánh giá phù hợp.
Khi xảy ra cơn co giật người nhà cần làm gì?
Khi người bệnh lên cơn co giật, người nhà cần bình tĩnh và thực hiện các biện pháp bảo vệ an toàn:
- Đỡ người bệnh nằm ở vị trí an toàn, nếu có thể đặt nằm nghiêng để hạn chế nguy cơ sặc.
- Kê vật mềm dưới đầu.
- Di chuyển các vật cứng, sắc nhọn hoặc nguy hiểm ra khỏi khu vực xung quanh.
- Tuyệt đối không vắt chanh, không nhét bất cứ vật cứng nào vào miệng người bệnh và không cố ghì giữ các động tác co giật.
- Không cho người bệnh ăn, uống hoặc dùng thuốc bằng đường miệng khi chưa tỉnh táo hoàn toàn.
- Bấm giờ để theo dõi thời gian xảy ra cơn co giật.
- Gọi cấp cứu nếu cơn co giật kéo dài từ 5 phút trở lên, các cơn xuất hiện liên tiếp mà người bệnh không hồi phục ý thức giữa các cơn, hoặc người bệnh gặp khó khăn về hô hấp hay bị chấn thương.
Từ một cơn co giật xảy ra đột ngột đến khi ổn định và được ra viện sau 7 ngày, trường hợp trên một lần nữa cho thấy động kinh có thể biểu hiện đa dạng và việc nhận diện đúng các biểu hiện bất thường có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa tái phát.
Với người bệnh và gia đình, điều quan trọng không chỉ là kiểm soát tốt cơn bệnh trong giai đoạn cấp tính mà còn duy trì điều trị, tái khám đúng hẹn và chủ động phòng tránh những tình huống có thể gây nguy hiểm trong sinh hoạt hằng ngày.
Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như co giật, mất ý thức hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được thăm khám và xử trí kịp thời.
Hãy liên hệ Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Trung tâm Đột quỵ: 0210.655.2288
Tổng đài Tư vấn khám chữa bệnh (miễn phí cước cuộc gọi): 1800 888 989 – được tư vấn bởi chuyên gia đầu ngành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ và hỗ trợ đặt khám ngay ạ.
Tác giả: Bác sĩ Phạm Nguyễn Hoàng Long
Cộng sự: Thu Hằng
